Apocalypto Τετάρτη 17 Ιανουαρίου 2007 γράφει ο Νίκος Βαρβάρογλου Σκηνοθεσία: Mel Gibson Παίζουν: Dalia Hernandez, Mayra Serbulo, Gerardo Taracena, Raoul Trujillo, Rudy Youngblood, Jonathon Brewer, Morris Birdyyellowhead, Carlos Baez, Amilcar Ramirez, Israel Contreras, Israel Rios, Isabel Diaz, Espiridion Acosta Cache, Iazua Larios Διάρκεια: 138 λεπτά Παραγωγή: Touchstone Pictures, 2006 Διανομή στην Ελλάδα: Odeon

Ένας μεγάλος πολιτισμός δεν κατακτιέται, αν πρωτίστως δεν έχει παρακμάσει εκ των έσω (W. Durant)

Η τελευταία και συζητημένη ταινία του Mel Gibson τοποθετείται χρονικά στο 16ο αιώνα, στους τελευταίους καιρούς των Maya και εκεί χτίζεται μια ιστορία. Η ιστορία του Jaguar Paw, το διάδοχο του αρχηγού ενός χωριού στις ζούγκλες της Κεντρικής Αμερικής. Μέλος μιας ειρηνικής κοινότητας, όπου η ζωή βασίζεται στο κυνήγι, στην κτηνοτροφία και στα αγαθά της περιοχής, ο Paw βλέπει το σπίτι του να καταπατείται από εισβολείς Maya και τους ανθρώπους του να κακοποιούνται. Δίνοντας μια μάχη χωρίς νίκη και έχοντας χάσει δικά του πρόσωπα, το μόνο που καταφέρνει είναι να κρύψει τη γυναίκα του και το παιδί του σε μια υπόγεια σπηλιά. Στη συνέχεια, με τη σκέψη του πάνω τους, οδηγείται μαζί με τους υπόλοιπους ζωντανούς ως αιχμάλωτος στην πόλη των εχθρών του όπου εκεί η «γη αιμορραγεί». Βλέποντας το θάνατο μπροστά του και έχοντας στο μυαλό του όσα ο πατέρας του τον δίδαξε έχει ως στόχο να μην αφήσει το φόβο να τον καταλάβει και να επιστρέψει για να σώσει την οικογένειά του.

Όπως και στο “The Passion of The Christ” έτσι και εδώ δεν χρησιμοποιείται η αγγλική γλώσσα, αλλά αντίθετα χάριν της ιστορίας και του ρεαλισμού οι ηθοποιοί μιλούν μια τοπική διάλεκτο των Maya (Yukatek Maya). Γι’ αυτό το λόγο, άλλωστε, πολλά πρόσωπα που περνούν από την ταινία δεν είναι παρά ντόπιοι κάτοικοι. Επίσης, μεγάλη προσοχή δόθηκε στο κάστινγκ. Νέοι και άγνωστοι ηθοποιοί, με εμπειρία στο χώρο του χορού και της γυμναστικής έκαναν το ντεμπούτο τους εδώ. Δεν ήταν τόσο η ηθοποιία που ζητήθηκε από αυτούς όσο το όλο στήσιμό τους, η εμφάνισή τους και αυτό που έχουν μέσα τους. Όντας μη εξοικειωμένο το κοινό με τον πολιτισμό και τον κόσμο αυτό, ο Gibson ήθελε οι ηθοποιοί να ταιριάζουν με το αρχέτυπο του χαρακτήρα τους.

Το αποτέλεσμα είναι να έχουμε άψογες παρουσίες και απόλυτα ρεαλιστικές ερμηνείες. Ακόμα, στον τομέα της ανασύστασης εποχής έγινε δουλειά που εμπνέει σεβασμό και εργάστηκαν μεγάλα ονόματα. Η φωτογραφία είναι πολύ περισσότερο από όμορφη και όντας από τα κυριότερα στοιχεία της ταινίας προσθέτει πολλά. Το μοντάζ, επίσης, εκπληκτικό. Και η σκηνοθεσία άψογη. Προσωπικά δεν περίμενα να απογοητευτώ σε αυτόν τον τομέα, αφού ο σκηνοθέτης έχει αποδείξει ξανά την αξία του και ιδιαίτερα επιτυχημένα.

Τώρα, συνήθως στις ταινίες εποχής οι δημιουργοί φροντίζουν να κόβουν και να ράβουν ιστορίες και πολιτισμούς στα μέτρα τους. Και κάθε φορά πολλοί επιστήμονες, ιστορικοί και γνώστες παραπονιούνται για αυτές τις τροποποιήσεις. Οι κινηματογραφιστές, οι σκηνοθέτες και οι σεναριογράφοι έχουν ως αντεπιχείρημα την καλλιτεχνική ελευθερία και την σημασία της υπόθεσης του έργου έναντι της ιστορικής ακρίβειας. Εδώ, σε γενικές γραμμές δεν παρατηρήθηκε «βιασμός» εκ μέρους των δημιουργών. Τηρήθηκε μια αρκετά πιστή γραμμή. Όχι βέβαια ότι και εδώ είναι λίγοι εκείνοι που διαμαρτυρήθηκαν. Εν ολίγοις θεωρούν ότι το Apocalypto υποβιβάζει το λαό των Maya προβάλλοντάς τους ιδιαίτερα βίαιους. Ακόμη σε ορισμένα σημεία υποστηρίζουν ότι τους παρουσιάζουν ως «άγριους» με την έννοια της άγνοιας, ενώ συνέβαινε το αντίθετο. Αν και μεγάλος σαν πολιτισμός, δηλαδή, τους δόθηκαν κάποια στερεότυπα κλασσικού κατακτητή. Μπορώ να πω ότι προσωπικά δεν θεωρώ αυτές τις ανακρίβειες σοβαρές και σημαντικές. Αν και ανακρίβειες η ταινία μας φέρνει τόσο κοντά με τους ανθρώπους εκείνους, όπως όντως ήταν, ώστε ορισμένα ψεγάδια (γιατί δεν τα θεωρώ περισσότερο από ψεγάδια) δεν είναι άξια για να χαλάσουν το σύνολο.

Ο λόγος όμως που το αναφέρω είναι ο εξής: Όπως είπα παραπάνω, ο Mel Gibson έχει γίνει γνωστός για το πόσο καλή είναι η σκηνοθεσία του. Επίσης όμως, άλλο τόσο γνωστός είναι και για την αδυναμία του στις οικογενειακές αξίες, που απειλούνται πιθανότατα, και για τη βία. Για να ακριβολογώ, σε αυτό το θέμα είναι αρκετά προβλέψιμος. Δεν είναι έκπληξη, λοιπόν, που εδώ τα συναντούμε αυτά τα στοιχεία. Και τελικά τί φτιάχνει; Ποια είναι η ιστορία του; Ενός ανθρώπου που η οικογένεια και η ειρηνική ζωή είναι πάνω απ’ όλα και θα αγωνιστεί γι’ αυτά τα ιδανικά μέχρις εσχάτων. Για ποιο λόγο άλλαξε έστω και λίγα στοιχεία ενός πολιτισμού; Για να δείξει ότι ο εχθρός είναι βίαιος και άγριος και ότι ο κεντρικός χαρακτήρας αγωνίζεται έναν αδίστακτο και λιγότερο εκλεπτυσμένο από αυτόν αντίπαλο. Γιατί βλέπουμε τόση βία; Και γιατί στην υπόθεση προστίθενται ταραχές και προβλήματα που από ιστορικής πλευράς δεν ισχύουν; Ώστε να υπάρξει ο μέγιστος ρεαλισμός και η μέγιστη συμπάθεια για τους ήρωες του παραμυθιού ενώ το περιβάλλον γύρω τους είναι «μολυσμένο». Υπάρχει με άλλα λόγια μια προσπάθεια να προκληθούν συναισθήματα στο θεατή.

Να τονίσω ότι τέτοιου είδους ιστορίες πάντα μου άρεσαν, ο καλός δηλαδή πολεμά τους κακούς για κάποιο αγαθό σκοπό. Όμως, στη συγκεκριμένη περίπτωση αυτό το σενάριο δεν έδρασε θετικά κατ’ εμέ. Η απλοϊκή υπόθεση από τη μία και η προβλεψιμότητα του σκηνοθέτη από την άλλη δεν σήκωσαν την ταινία πιο ψηλά. Είχε νοήματα και καλά και όμορφα δοσμένα. Είχε ρυθμό και οι σκηνές ήταν θεαματικές και είχαν ταυτότητα. Μας εισήγαγε σε έναν άλλο κόσμο με δική του γλώσσα και χρώμα. Αν μη τι άλλο, πολλά μπράβο αξίζει, αλλά στην τελική υπάρχει αυτό το κρατούμενο, της βίας και του χιλιοειπωμένου παραμυθιού, που κόβει πόντους.

Αρχή Σελίδας