Ρίχνοντας μια ματιά στην ιστορία των βραβείων όσκαρ στην κατηγορία της πρωτότυπης μουσικής (Best Original Score), γρήγορα θα διαπιστώσουμε την τάση που έχει η Ακαδημία να βραβεύει μουσικές δραματικών ως επί το πλείστον ταινιών. Διερευνώντας τις προτιμήσεις των μελών της Ακαδημίας θα οδηγηθούμε σε ορισμένα συμπεράσματα. Όλα ξεκινούν από την παραδοχή ότι οι δραματικές ταινίες εκλαμβάνονται ως οι ποιοτικότερες ανάμεσα σε όλα τα κινηματογραφικά είδη, οπότε αυτός είναι ο βασικός λόγος που τους δίνει το εισιτήριο για τη βραδιά των όσκαρ. Στο μουσικό επίπεδο, η δραματική μουσική είναι αυτή που επηρεάζει στο μέγιστο βαθμό το θεατή κατά την προβολή μιας ταινίας: έχει την ικανότητα να τον αγγίξει, να τον συγκινήσει, να μιλήσει ευθέως και με αμεσότητα στην καρδιά και την ψυχή του θεατή, ο οποίος κατακλύζεται από τα μουσικά ερεθίσματα παράλληλα με τα οπτικά. Ειδικότερα, ένας συνήθης λόγος που κάποιο μέλος της Ακαδημίας θα ψήφιζε για το όσκαρ ένα δραματικό soundtrack, είναι η ύπαρξη κάποιου αξιομνημόνευτου θέματος. Η παρουσία του μέσα στην ταινία και ο ρόλος που επιτελεί είναι τόσο καίριας σημασίας που εντυπώνεται ανεξίτηλα στη μνήμη του θεατή-ακροατή, ώστε όταν θα έρθει η ώρα να καταθέσει την ψήφο του, η μνήμη δρα αυθόρμητα. Πάρτε για παράδειγμα τη βράβευση του John Barry το 1986 για τη μουσική της ταινίας “Out of Africa”, το θέμα της οποίας ήταν ο λόγος για τον οποίο τιμήθηκε με το όσκαρ. Οι παραπάνω λόγοι είναι μόνο μερικοί από όλους αυτούς που εκτόξευσαν στη σφαίρα της διασημότητας δραματικές συνθέσεις που γράφτηκαν με σκοπό να κάνουν πιο ολοκληρωμένη μια κινηματογραφική εμπειρία, να της δώσουν περισσότερο χρώμα και γεύση. Είτε μιλάμε για κλασικές δημιουργίες όπως π.χ. τα “Doctor Zhivago” (1965 - Maurice Jarre) και “Schindler’s List” (1993 – John Williams), είτε πρόκειται για πιο πρόσφατες βραβεύσεις της Ακαδημίας αξιοσημείωτης αξίας και ποιότητας, όπως π.χ. τα “Titanic” (1998 – James Horner) και “Finding Neverland” (2004 - Jan A. P. Kaczmarek), η μουσική έχει απίστευτες δύναμεις και είναι ικανή από το πουθενά, εκεί που δε το περιμένουμε, να απελευθερώνει από μέσα μας συναισθήματα. Το soundtrack που ξεχώρισε κάνοντας αυτό ακριβώς κατά την περσινή κινηματογραφική χρονιά, σύμφωνα πάντα με την Ακαδημία, ήταν της ταινίας “Atonement” που παρά της συνολικά επτά υποψηφιότητες, βραβεύτηκε τελικά μόνο για τη μουσική της.

Η “Εξιλέωση” βαδίζει στο δικό της γλυκόπικρο μονοπάτι μέσα στο πάνθεον των τραγικών ιστοριών που με μαεστρία έχει διηγηθεί η έβδομη τέχνη. Αφορά τη συγκινητική ιστορία δύο νέων από διαφορετικές κοινωνικές τάξεις που ερωτεύονται λίγο πριν ξεσπάσει ο δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος. Ένα γράμμα που πέφτει σε λάθος χέρια στέκεται η αφορμή για απρόβλεπτες εξελίξεις που θα επηρεάσουν καθοριστικά τη ζωή και των δύο. Για τη σκιαγράφιση της έντονα φορτισμένης σε συναισθηματικό επίπεδο ατμόσφαιρας που διακρίνει την ταινία σε όλη της τη διάρκεια, ο συνθέτης Dario Marianelli γράφει εμπνευσμένη μουσική δραματικών τόνων με αγνότητα και τρυφερότητα. Τα μέσα που έχει στη διάθεσή του για να εκφράσει μουσικά την τραγική ιστορία της ταινίας είναι μια ορχήστρα εγχόρδων, ένα πιάνο και μια... γραφομηχανή! Κι ενώ η ορχήστρα εγχόρδων και το πιάνο είναι τα αναμενόμενα εργαλεία για μια ταινία όπως είναι η “Εξιλέωση”, αυτό που προκαλεί αίσθηση είναι η χρήση της γραφομηχανής ως ενός επιπλέον οργάνου και συγκεκριμένα ως κρουστού οργάνου. Αυτό επιτυγχάνεται με τον χτύπο των πλήκτρων της που άλλοτε έχει τη φυσιολογική ταχύτητα και άλλοτε πιο γρήγορη, συνήθως στο κλείσιμο κάποιου κομματιού δίνοντας επίτηδες ένα βεβιασμένο επίλογο. Τα ηχητικά εφέ μια γραφομηχανής εν δράσει είναι το πρώτο πράγμα που ακούμε από το CD στο κομμάτι “Briony” (#1). Συνυπάρχουν αρμονικά με το πιάνο και ερωτοτροπούν συνεχώς μαζί του, όχι μόνο στο “Briony” (#1) αλλά και σε αρκετά κομμάτια στη συνέχεια, τα οποία με τον ένα ή τον άλλο τρόπο σχετίζονται με τον χαρακτήρα της μικρής Briony που επιδρά καταλυτικά στην πλοκή της ταινίας. Η παρουσία των ήχων της γραφομηχανής δεν αφήνει το θεατή-ακροατή να ξεχάσει από πού ξεκίνησαν όλα όσα διαδραματίζονται μπροστά στα μάτια του. Το γράμμα που άλλαξε τις ζωές όλων σε ανεπανόρθωτο βαθμό επισκιάζει τα πάντα και αποκτά ηχητική υπόσταση με τη βοήθεια της γραφομηχανής. Πρόκειται για μια πανέξυπνη ιδέα του συνθέτη με καθαρά συμβολικό χαρακτήρα που προστίθεται στη λίστα με τις πιο σημαντικές ιδέες που γεννήθηκαν στο μυαλό μεγάλων συνθετών και οδήγησαν σε κλασικές μουσικές δημιουργίες που έμειναν στην ιστορία της μουσικής του κινηματογράφου (περισσότερα σχετικά διάβασε στα “trivia”).

Εκτός από το θέμα της Briony, το θεματικό τοπίο του “Atonement” συμπληρώνεται με ένα ακόμη θέμα, αυτό που αφορά την ιστορία αγάπης των Cecilia (Keira Knightley) και Robbie (James McAvoy). Άκρως συναισθηματικό με ύφος τραγικό, εκμετελλεύεται τη γνήσια λυπημένη φύση του βιολιού και τη ζεστασιά του πιάνου. Οι παραλλαγές του θέματος, με διαφοροποιήσεις στην ενορχήστρωση, είναι αρκετές. Μια έντονα λυπητερή εναλλακτική παρουσίασή του συναντάμε στο κομμάτι “Farewell” (#6), όπου ακούγεται μια μοναχική φυσαρμόνικα. Η πιο όμορφη και πλήρης εμφάνισή του γίνεται στο κομμάτι “The Cottage on the Beach” (#13), που συνοψίζει την ουσία της θαυμάσιας ιστορίας που διηγείται η ταινία. Ένα κομμάτι που σίγουρα θα προσέξει ο ακροατής στο CD του “Atonement” είναι το “Elegy for Dunkirk” (#10). Εδώ ο Marianelli ντύνει με τη μουσική του έναν ύμνο που τραγουδούν οι επιζήσαντες Άγγλοι στρατιώτες στη Δουνκέρκη, λίγο πριν περάσουν απέναντι και επιστρέψουν στην πατρίδα τους. Οι φωνές των ανδρών εμφανίζονται σιγά σιγά μέσα στη μουσική με αποτέλεσμα να κορυφώνεται ο δραματικός αντίκτυπος του κομματιού, ενώ παράλληλα λειτουργούν και ως ένας τραγικός οιωνός για όσα μαρτυρούν στη συνέχεια τα κινηματογραφικά καρέ.


Trivia

- Στο σημείωμα του συνθέτη Dario Marianelli διαβάζουμε: “From time to time one comes across the perfect film. Atonement is one of those for me and I felt the characters to be so alive and real that I was sorry for the work on the score to come to an end, as I would have to say good-bye to them.”

- Στο σημείωμα του σκηνοθέτη (Joe Wright) και του παραγωγού (Paul Webster) διαβάζουμε: “Dario’s music developed organically along with the film so that what begins as a single note builds gloriously to the finale, beautiful in its emotional intensity. The final flourish was added by our players: Dario’s music is wonderfully expressed by Jean-Yves Thibaudet (piano), Caroline Dale (cello) and the English Chamber Orchestra. To them all our heartfelt thanks.”

- Κατά τη διάρκεια της μουσικής ιστορίας του Hollywood υπήρξαν κορυφαίες ιδέες που έδωσαν άλλη πνοή και απογείωσαν τα soundtracks στα οποία χρησιμοποιήθηκαν. Βασίστηκαν στην ευρυματικότητα των συνθετών που τις συνέλαβαν και δε μιλάμε για τυχαίους συνθέτες, αλλά για μερικούς από τους μεγαλύτερους που έδρασαν στον κινηματογράφο. Ο Jerry Goldsmith – ο πλέον ευρυματικός συνθέτης που γνώρισε ο κινηματογράφος – χρησιμοποίησε τις ασυνήθιστα δαιμονικές φωνές μιας χορωδίας για να δώσει διαρκή υπόσταση στον Σατανά στην ταινία “The Omen” (1976), το soundtrack της οποίας βραβεύτηκε με όσκαρ. Στην πολεμική περιπέτεια με φόντο τις αερομαχίες του πρώτου παγκοσμίου πολέμου “The Blue Max” (1966), χρησιμοποίησε στις ηχογραφίσεις της μουσικής τη μηχανή ενός αεροπλάνου. Ο ήχος της σε λειτουργία συμπλήρωνε μοναδικά τη μουσική του, δίνοντας πιο παραστατικά την αίσθηση της πτήσης. Στην ταινία “Star Trek: The Motion Picture” (1979) για να αποδόσει ανάγλυφα το αχανές του νεφελώδους διαστήματος, χρησιμοποίησε τους απόκοσμους ήχους ενός “οργάνου” με την ονομασία “Blaster Beam” (μια σύγχρονη εφεύρεση με μεταλλικούς σωλήνες που ανάλογα με τη χρήση τους βγάζουν μεγάλο εύρος ηχητικών εφέ), μια ιδέα που αντιγράφηκε και σε επόμενες ταινίες Star Trek.


Tracklist

---

1. Briony (1:44)
2. Robbie's Note (3:04)
3. Two Figures by a Fountain (1:15)
4. Cee, You and Tea (2:25)
5. With My Own Eyes (4:40)
6. Farewell (3:32)
7. Love Letters (3:09)
8. The Half Killed (2:09)
9. Rescue Me (3:17)
10. Elegy for Dunkirk (4:15)
11. Come Back (4:28)
12. Denoument (2:27)
13. The Cottage on the Beach (3:24)
14. Atonement (5:18)
15. Debussy: Clair de Lune (4:52)

Αρχή Σελίδας