Το δράμα, περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο κινηματογραφικό στοιχείο, έχει αποδοθεί μαγευτικά από τη μουσική του κινηματογράφου. Από τα πρώτα βήματά του μέχρι σήμερα, ο ρόλος και η σημασία της δραματικής μουσικής (με τη στενή της έννοια, δηλαδή όχι γενικά η μη κωμική μουσική) είναι πρακτικά ανυπολόγιστη. Όλες εκείνες οι συνθέσεις, για έναν ασύλληπτο αριθμό ταινιών, από αναρίθμητους συνθέτες, αποτελούν τη ζωντανή απόδειξη της ουσιαστικής παρουσίας της μουσικής, που δένει με τις εικόνες και πλέον βαδίζουν μαζί αχώριστες. Η λύπη, η στενοχώρια, η συγκίνηση, το κλάμα, ένας χωρισμός, ένας θάνατος… όλα αυτά που δίνουν μια καθαρά δραματική σκηνή σε μια ταινία έχουν τη δική τους μουσική υπόκρουση. Μια μελωδία που θα φροντίσει να αλώσει και την τελευταία συναισθηματική αντίσταση του θεατή. Θα δώσει την απαραίτητη αίσθηση δραματικής ολοκλήρωσης στη σκηνή που παρακολουθεί ο θεατής. Για να μπορέσει να αντιληφθεί ο αναγνώστης τον πανίσχυρο ρόλο της κατάλληλης μουσικής σε μια μεμονωμένη σκηνή, ιδιαίτερα χρήσιμο θα ήταν το παρακάτω τεστ: αν ο θεατής είχε τη δυνατότητα να ξαναδεί την ίδια σκηνή που τον άγγιξε συναισθηματικά, χωρίς τη συνοδεία μουσικής αυτή τη φορά, θα έμμενε έκπληκτος από το πόσο κενή και άδεια είναι δραματικά η σκηνή που προηγουμένως τον έκανε ίσως και να δακρύσει.

Υπήρξαν διάφορες δραματικές συνθέσεις που υπηρέτησαν ταινίες ανάλογου ύφους. Άλλοτε ο σκοπός ήταν η μουσική να φέρει ένα γενικό συγκινητικό τόνο, δίχως να επικεντρώνεται σε κάποιο μεμονωμένο θέμα που να ξεχωρίζει και άλλοτε ο σκοπός ήταν ο ακριβώς αντίθετος: μια ισχυρή θεματική σφραγίδα, μια μελωδία χαρακτηριστική, ένα θέμα που τραβάει πάνω του την προσοχή και ορίζει κυρίαρχα τη ροή της μουσικής γενικότερα. Σε αυτή την κατηγορία ανήκει το soundtrack της ταινίας “The Sheltering Sky” (Τσάι στη Σαχάρα-1990). Οι αξιοπρόσεκτες συνθέσεις του Ryuichi Sakamoto δικαίως νιώθουν κολακευμένες με το πέρασμα του χρόνου, που είναι και ο πιο αυστηρός κριτής. Η δραματική ιστορία ενός ζεύγους που αποφασίζει να ταξιδέψει στην Αφρική και οι ποικίλες ψυχολογικές μεταπτώσεις που απορρέουν από την παραμονή τους εκεί, είναι το αντικείμενο των κινηματογραφικών καρέ του σκηνοθέτη Bernardo Bertolucci.

Στο επίκεντρο της πλοκής του “The Sheltering Sky” βρίσκεται η ηρωίδα της ταινίας που υποδύεται η ηθοποιός Debra Winger. Αφιερωμένη σε αυτήν και το δραματικό της εσωτερικό μαραθώνιο είναι η βασική θεματική υπογραφή του soundtrack. Ο συνθέτης επικεντρώνεται απόλυτα στο φιλόδοξο θέμα του, συνθέτοντας ένα έντονα φορτισμένο soundtrack με πάμπολλες δραματικές κορυφώσεις που δε χρειάζεται να κοπιάσει πολύ για να συγκινήσει τον ακροατή του. Δυστυχώς, η μουσική που με τόση προσήλωση έγραψε ο Ryuichi Sakamoto δεν έτυχε της καταλληλότερης χρήσης μέσα στην ταινία. Οι εμφανίσεις της είναι αραιές και συνήθως πολύ σύντομες. Γενικά, ο ρόλος της περιορίζεται σε διακριτικά επίπεδα. Μονάχα αποσπάσματα ακούγονται από τα περισσότερα κομμάτια του CD. Έτσι, εύλογα αναρωτιέται κανείς γιατί η ταινία κυριαρχείται από διάφορα μουσουλμανικά-αφρικανικά μουσικά στοιχεία, όταν μια πιο εκτενής χρήση των συνθέσεων του Sakamoto θα απέδιδε πιο παραστατικά τον ψυχισμό των χαρακτήρων. Όταν η αφρικανική έρημος είναι πανταχού παρούσα στα πλάνα, η υπερβολική χρήση φωνητικών ή άλλων μουσουλμανικών μουσικών στοιχείων που τονίζουν τον τόπο και τους κατοίκους του, αποτελούν υπερβολή που προκαλεί έλλειμμα στην ικανοποιητική μουσική απόδοση του δράματος που βιώνουν οι χαρακτήρες.

Εκτός από τα πληκτικά κομμάτια μουσουλμανικής ή αφρικανικής προέλευσης για τα οποία δεν ευθύνεται ο Ryuichi Sakamoto, στο CD θα βρείτε όλες τις συνθέσεις του Sakamoto, όπως ακριβώς τις προόριζε για την ταινία. Το soundtrack αποτελεί κλασικό παράδειγμα μονοθεματικής προσέγγισης. Με βάση ένα απόλυτα δραματικό θέμα, το οποίο με άνεση θα το χαρακτηρίζαμε τραγικό, ο συνθέτης του δίνει τη μορφή που απαιτείται σε κάθε περίσταση. Πρώτη του ύλη τα έγχορδα της ορχήστρας. Μια πλούσια και ολοκληρωμένη μορφή του θέματος, που ακούμε στους τίτλους τέλους, συναντάμε στο κομμάτι “The Sheltering Sky Theme” (#2). Μια πανέμορφη έκδοση του θέματος από σόλο πιάνου που δεν ακούγεται καθόλου στην ταινία και ετοιμάστηκε αποκλειστικά για το CD, απολαμβάνουμε στο κομμάτι “The Sheltering Sky Theme (Piano Version)” (#13). Ενδιαφέρον παρουσιάζει η συνοδεία του θέματος με ανδρικά μουσουλμανικά φωνητικά να ακούγονται στο βάθος, στο “On the Hill” (#7). Η προσθήκη αυτού του μουσικού στοιχείου και τελικά η συνύπαρξή του με την τραγική μουσική του Sakamoto, αποτελεί ίσως την ιδανική έκφραση της συναισθηματικής κατάστασης της ηρωίδας για την οποία ευθύνεται ο τόπος όπου βρίσκεται.


Tracklist

1. The Sacred Koran (0:40)
2. The Sheltering Sky Theme (5:19) *
3. Belly (1:27) *
4. Port's Composition (1:23) *
5. On the Bed (Dream) (1:37) *
6. Loneliness (1:30) *
7. On the Hill (6:10) *
8. Kyoto (1:04) *
9. Cemetery (1:25) *
10. Dying (3:30) *
11. Market (1:42) *
12. Grand Hotel (2:06) *
13. The Sheltering Sky Theme (Piano Version) (4:16) *
14. Je Chante (2:44)
15. Midnight Sun (3:14)
16. Fever Ride (3:50)
17. Chant Avec Cithare (0:44)
18. Marnia's Tent (3:02)
19. Goulov Limma (5:47)
20. Happy Bus Ride (1:41)
21. Night Train (1:57)

*Σύνθεση μουσικής Ryuichi Sakamoto

Αρχή Σελίδας